Λάμπρος Γιώτης
Με αφορμή την παράσταση που ετοιμάζετε θα θέλαμε να μας πείτε γιατί επιλέξατε τον Τένεσι Ουίλλιαμς; As if Αφιερωμα στον Tennessee Williamas
Ο κόσμος του Τένεσι Ουίλλιαμς ασκούσε σε μένα ανέκαθεν μια ισχυρή γοητεία, μέσα από τον ποιητικό του ρεαλισμό, τη φαντασιακή λειτουργία των χαρακτήρων του, την επιβιωτική τους ιδιοσυγκρασία παρά τις νευρωσικές αντιπαραθέσεις. Ο κόσμος που κατασκεύαζε ήταν στο μινόρε της μουσικής, στη χορευτική αντίστιξη, στο συμπληρωματικό χρώμα της παλέτας. Εκεί που το διαφορετικό προκαλεί το συμβατικό σε μια δυναμική αναμέτρηση. Σε μια εποχή πολέμων και κοινωνικών αντιπαραθέσεων, όπως αυτή που ζούμε, η ψυχική μας ανθεκτικότητα δοκιμάζεται καθημερινά μέσα από σκηνές βίας και αντιπαλότητας ανάμεσα σε ανθρώπους και έθνη. Επιστράτευσα τα κείμενα του Τένεσι Ουίλλιαμς, ανακαλύπτοντας το βαθύ πολιτικό τους ρόλο, ως αντίδοτα στην αναλγησία της εποχής μας, ως έργα που προβάλλουν τη δύναμη της Τέχνης ως στοιχείο ενότητας και όχι διαχωρισμού.
Έχετε επιλέξει 4 έργα του, πως συνδέονται όλα αυτά μαζί;
Κατασκεύασα μια σκηνική διαδρομή από την παιδική ηλικία στην ωριμότητα. Το έργο Προς Κατεδάφιση αναφέρεται σε δύο παιδιά εγκαταλειμμένα στη δίνη της οικονομικής ύφεσης, το Δημοτικό Σφαγείο σε ένα ζευγάρι φοιτητών ενάντια στο ολοκληρωτικό καθεστώς, το Μίλα μου σαν τη Βροχή σε ένα ερωτικό ζευγάρι εξουθενωμένο από την ανέχεια και ο Κος Πάρανταϊς στην ελπίδα που αναζητά μια νέα κοπέλα σε ένα ξεχασμένο ηλικιωμένο ποιητή. Είναι μια διαδρομή ρόλων ζωής και θεάτρου. Μια σειρά “As If” μεταμορφώσεων από τη χαμένη παιδική αθωότητα στο όραμα που ζωντανεύει και δίνει ελπίδα προτού όλα σβήσουν.
Είναι το θέατρο ψυχοθεραπεία; Και πώς επιδρά στον «ηθοποιό»; Και πώς στον θεατή;
Η ψυχοθεραπεία προϋποθέτει κάποιο προσωπικό αίτημα προς αντιμετώπιση. Επομένως το θέατρο δεν είναι ψυχοθεραπεία. Ωστόσο μπορεί να έχει ευεργετικό αποτέλεσμα στην ευεξία του ατόμου, είτε είναι ηθοποιός είτε όχι, στη δημιουργικότητά του και στις σχέσεις του με τους άλλους, εάν και εφόσον εφαρμόζεται μέσα από ειδικές δραματοθεραπευτικές μεθόδους, με άξονα το σεβασμό, τη συμπερίληψη και τη συνεκτικότητα. Το θέατρο ως Τέχνη, αποκτά διαφορετικό σκοπό κάθε φορά και αυτός ορίζει και την επίδραση που μπορεί να έχει τόσο στους ηθοποιούς όσο και στο κοινό. Πάντα όμως υπάρχει ένα φαντασιακό παράθυρο προς το φως, που απευθύνεται στο κοινό και που ο καλλιτέχνης (και η ομάδα του) καλείται να αποφασίσει τι θα το κάνει: Θα το ανοίξει ή θα το κλείσει, θα το αποκαλύψει ή θα το σκεπάσει;
Η επιλογή ζωντανής μουσικής πώς προέκυψε;
Είχα προσκληθεί από φίλο μουσικό σε μουσική σκηνή όπου έπαιζε το jazz συγκρότημα Kukuruznik Quartet. Ακούγοντας τους ήχους της jazz μέσα από την εξαιρετική δεξιοτεχνία των μουσικών, μεταφέρθηκα στον κόσμο του Τένεσι Ουίλλιαμς. Οραματίστηκα τότε αυτή τη δυναμική σύμπραξη του συγκεκριμένου συγκροτήματος με τους ηθοποιούς και τους εικαστικούς του θιάσου και έχω τώρα τη χαρά να οδηγούμαι στη μεταμορφωτική εμπειρία αυτής της παράστασης.
Δώστε μας μικρή γεύση από τις πρόβες….
Η ομάδα σε αυτοσχεδιασμό, οι ηθοποιοί μπαίνουν στο ηχοτοπίο των μουσικών, η κίνηση τροφοδοτεί τη δράση, οι λέξεις του κειμένου προκύπτουν από τα σώματα. Τα αντικείμενα ζωντανεύουν, αποκτούν σημασίες, συμβολίζουν και δημιουργούν θεατρικές σχέσεις. Οι μουσικοί μπαίνουν στα λόγια των ηθοποιών υπογραμμίζοντας ή παράγοντας αντιστίξεις, διαμορφώνουν ένα διαφορετικό κείμενο πάνω στο κείμενο του έργου. Εικαστικά τοπία εμφανίζονται και δίνουν σχήμα και χρώμα στη δράση και τον ήχο. Συναισθητικά, πλάθεται η στιγμή, χτίζεται η παράσταση. Με μικρές χιουμοριστικές προσγειώσεις στην πραγματικότητα.
Αναφέρετε ότι το έργο σας αναδεικνύει την κοινωνική ασφυξία, αλλά και την ψυχική ανθεκτικότητα. Μιλήστε μας λίγο για αυτό. Μια φράση από το έργο που σας έχει μείνει;
Η παράσταση προσφέρει τη μετάβαση από συνθήκες ζοφερές σε μια γιορτή επιβίωσης. Στο τελευταίο μονόπρακτο, ο συγγραφέας θα πει: «Η ποίηση δεν μπορεί να συναγωνιστεί τον θόρυβο των οβίδων. Ωστόσο, ούτε με όλα τους τα όπλα, ούτε με όλο τους τον όλεθρο δεν θα τα καταφέρουν! Εμείς θα συνεχίσουμε να τραγουδάμε. Μια μέρα ο αέρας όλης της γης θα ευωδιάζει από τα τραγούδια μας». Παρότι η παράσταση τελειώνει, νομίζω ότι η ελπίδα παραμένει ζωντανή.
Μέσα από την εμπειρία σας από την Εταιρεία «Παλμός», πώς βλέπετε τον σύγχρονο άνθρωπο; Από πού αντλεί την ανθεκτικότητά του;
Υπάρχει μια τάση σήμερα να υποκατασταθούν οι αδυναμίες του ανθρώπου και οι ατέλειές του μέσα από τεχνητά μέσα και ψηφιακούς τρόπους. Τρόποι που μπορεί να είναι χρήσιμοι, αλλά δεν είναι ουσιαστικοί, όταν δεν υπάρχει η γνώση, το μέτρο, η έμπνευση. Η διαρκής υποβάθμιση της παιδείας του ανθρώπου εν ονόματι μιας ευκολίας επιτέλεσης εργασιών, οδηγεί σε διαρκή υποβάθμιση της πνευματικότητας, άρα και της ανθρώπινης συνδιαλλαγής. Οι περιοχές των Γραμμάτων και της Τέχνης, όπως και εκείνες της σωματικής διάδρασης και της επαφής με τη φύση, περιοχές όπου το άτομο καλείται να λειτουργήσει ολιστικά, είναι οάσεις μέσα στην ερημία που μας ωθεί η ασυδοσία του κέρδους. Είτε μας αρέσει είτε όχι, δεν είναι όλη η ζωή μια επιχείρηση.
Τι θα πάρει ο θεατής φεύγοντας;
Ας πάρει ό,τι έχει ανάγκη. Θα επιθυμούσα να βγει από την παράσταση με μια αίσθηση ενότητας με αυτό που συνέβη, επαφής με τον εαυτό του και με τους άλλους.
Ο Λάμπρος Γιώτης είναι ψυχίατρος, δραματοθεραπευτής και σκηνοθέτης. Σπούδασε Ιατρική στο ΕΚΠΑ και ειδικεύτηκε στην Ψυχιατρική, καθώς και Θέατρο στη Δραματική Σχολή Αθηνών (Γ. Θεοδοσιάδη). Μετεκπαιδεύτηκε στη Δραματοθεραπεία στην Αγγλία (Ph.D), όπου και εκπόνησε τη διαδακτορική του διατριβή με θέμα την επίδραση της Δραματοθεραπείας σε ασθενείς με ψύχωση. Μαθήτευσε στο Θέατρο Playback (είδος θεάτρου αυτοσχεδιασμού για την ενίσχυση της Κοινότητας) στη Νέα Υόρκη, κοντά στους πρωτεργάτες του είδους. Ήταν από τους πρώτους που το εφάρμοσε στην Ελλάδα και είναι σήμερα διεθνώς διαπιστευμένος εκπαιδευτής. Πυλώνας τόσο στο επάγγελμά του, όσο και στην προσωπική του δημιουργικότητα στο χώρο της Τέχνης, είναι η θεατρική έκφραση, ως μέσο ψυχοθεραπείας, κοινωνικής συνεισφοράς και υπαρξιακής αναζήτησης. Είναι δάσκαλος και επόπτης στη Δραματοθεραπεία και σκηνοθετεί σε θεατρικές σκηνές. Είναι επίσης ιδρυτικό μέλος της Εταιρείας Δραματικής Έκφρασης και Θεραπείας «Παλμός» (palmos.info).
