Συνέντευξη της Ασπασίας Σιγάλα στην Εύη Γκάλαβου
Ο κήπος της Μάγιας είναι το πρώτο σας παιδικό, εικονογραφημένο βιβλίο. Μέχρι τώρα είχατε γράψει ιστορίες για ενήλικες. Πώς αποφασίσατε να κάνετε τη «βουτιά» στον κόσμο των παιδιών;
Ήταν μια «βουτιά» που μάλλον με περίμενε καιρό. Πολύς χρόνος μεσολάβησε μέχρι να αισθανθώ έτοιμη να βουτήξω. Παραμυθατζού από πάντα, μεγαλώνοντας μάλλον γεννήθηκε η ανάγκη να επιστρέψω στο παιδί που ήμουν κάποτε και να απευθυνθώ σε παιδιά μικρότερα ή μεγαλύτερα. Αλλά δεν μου έφταναν οι ιστορίες, αισθανόμουν την ανάγκη να βάλω και εικόνες στις λέξεις μου, πράγμα αρκετά δύσκολο μιας και το «αδέξια» είναι ευγενής χαρακτηρισμός. Έτσι ξεκίνησα μαθήματα παιδικής εικονογράφησης πριν από μερικά χρόνια. Και δεν τα πηγαίνω άσχημα τολμώ να πω. Όταν όμως ήρθε η ώρα να μπουν οι εικόνες στη Μάγια, όπως κάθε γονιός θέλει το καλύτερο για το παιδί του, έτσι κι εγώ αποφάσισα να της δώσω την καλύτερη δυνατή εικονογράφηση με μια πραγματικά ταλαντούχα εικονογράφο, τη Μαιρηλία Φωτιάδου.
Πώς προέκυψε η συνεργασία σας με τη Μαιρηλία Φωτιάδου;
Όταν είδα το προσχέδιό της ξετρελάθηκα. Ήταν η Μάγια! Τα υπόλοιπα τα βλέπετε τυπωμένα. Έγινε, κατά τη γνώμη μου, ένα εξαιρετικό πάντρεμα του κειμένου με τις εικόνες. Αγάπησε το κείμενο, αγάπησα τις εικόνες της, και να ‘μαστε.
Πώς ήταν η μετάβαση από τη γραφή για ενήλικες στη γραφή για παιδιά;
Απαιτητική. Η παιδική γραφή δεν είναι απλούστερη, είναι πιο ακριβής. Πρέπει να πεις πολλά με λίγες λέξεις, να είσαι ευθύς χωρίς να στερείς τίποτα από την ουσία. Ούτως ή άλλως πάντα ήμουν λάτρης του λιτού λόγου. Η πρόκληση ήταν να είμαι τρυφερή χωρίς να γίνω διδακτική και ειλικρινής, δίχως ν’ ακούγομαι βαρύγδουπη. Νομίζω τα παιδιά δεν χρειάζονται τις φιοριτούρες, έχουν αυτή τη μαγική ικανότητα να σε διαβάζουν με τη μία.
Από που γεννήθηκε η ιδέα για τη Μάγια και τον κήπο της;
Ένα παιδί που κοιτάζει έναν κήπο πίσω από μια κλειστή καγκελόπορτα. Μια εικόνα, κάτι τόσο μη άξιο παρατήρησης ίσως, κι όμως τόσο δυνατό. Το παιδί που έχει αποκλειστεί από την ομορφιά. Έτσι γεννήθηκε η Μάγια, ένα μικρό κοριτσάκι που χάνει ανεπιστρεπτί κάτι που θεωρούσε δικό του. Όπως ίσως και η κλισέ φράση «η ομορφιά θα μας σώσει», κοιτάζοντας ολόγυρα στη τσιμεντούπολη που ζούμε, έχουμε κυριολεκτικά ανάγκη από κήπους.
Η Μάγια μετατρέπει την απώλεια σε δημιουργία, αυτό ήταν κάτι που θέλατε εξαρχής;
Ναι, ήταν ο πυρήνας της ιστορίας. Να ξανασταθούμε στα πόδια μας, ν΄ ανθίσουμε ξανά, κυριολεκτικά και μεταφορικά. Όταν χάνουμε κάτι έχουμε δύο επιλογές: να μείνουμε αγκυλωμένοι στην απώλεια ή να προχωρήσουμε. Προσωπικά η δημιουργία είναι τρόπος ζωής. Όταν χάνουμε κάτι, συνήθως μένουμε για κάποιο διάστημα με ένα κενό που μας πονά και μας μπερδεύει. Αυτό το κενό όμως είναι ταυτόχρονα και χώρος. Χώρος για να δημιουργηθεί κάτι άλλο. Η Μάγια αποφασίζει να φυτέψει τον δικό της κήπο. Η δημιουργικότητα με όποια μορφή κι αν εκφράζεται, μας βοηθάει να αναγεννηθούμε. Μπορούμε, σχεδόν πάντα, να ξεκινήσουμε από την αρχή. Η Μάγια το ανακαλύπτει αυτό μέσα από μια απλή πράξη: φυτεύοντας έναν σπόρο. Και για μένα αυτό είναι μια κατεύθυνση: η όποια δημιουργία μάς σώζει. Η απώλεια ξεδοντιάζεται, χάνει την καταστροφική της δύναμη.
Ποιο μήνυμα θα θέλατε να πάρουν τα παιδιά όταν κλείσουν το βιβλίο;
Δεν ξέρω αν μιλάμε για μήνυμα ή για συναίσθημα. Νομίζω ίσως να εισπράξουν ότι η απώλεια, όσο δύσκολη κι αν είναι, δεν σημαίνει απαραιτήτως το τέλος. Ότι μέσα από τη στεναχώρια μπορούν να βρουν νέες δυνάμεις, νέες ιδέες, νέες φιλίες. Ότι μπορούν να δημιουργήσουν κάτι δικό τους, να ξαναχτίσουν, να ανθίσουν. Ότι η απώλεια μπορεί να γίνει μια νέα αρχή. Κυρίως όμως ότι δεν είναι μόνα. Όλοι έχουμε χάσει κάποιον «κήπο» στη ζωή μας και οι περισσότεροι ίσως μπορούμε να φυτέψουμε έναν καινούριο. Αλλά και η κυριολεξία του να φυτεύσουμε έναν σπόρο που εν δυνάμει θα γίνει κήπος, είναι εξίσου πολύτιμη στην κακοποιημένη κλιματικά εποχή που ζούμε.
Και τι θα θέλατε να νιώσουν οι ενήλικες που θα το διαβάσουν μαζί με τα παιδιἀ;
Νομίζω πως όλοι είχαμε έναν «κήπο» κάποτε -πραγματικό ή συμβολικό. Κάτι δικό μας που το χάσαμε. Η Μάγια μάς υπενθυμίζει κατά κάποιον τρόπο ότι «η πίστη μετακινεί βουνά» ή αλλιώς ότι με θέληση, επιμονή κι υπομονή σχεδόν όλα μπορούν να ξαναρχίσουν. Ίσως γιατί όλοι μας κουβαλάμε μέσα μας το μικρό παιδί που κάποτε υπήρξαμε και που χρειάζεται παρηγοριά κι ελπίδα.
Δεν μιλάτε με βεβαιότητες, αφήνετε διαρκώς ένα ίσως, γιατί;
Μα γιατί δεν έχω βεβαιότητες, δεν υπάρχει μόνο άσπρο ή μαύρο, ανάμεσα κυριαρχούν όλες οι αποχρώσεις του γκρι. Και τα πράγματα δεν μπορούν να ιδωθούν μόνο από μια σκοπιά. Ρευστότητα ίσως είναι η λέξη, οδεύουμε προς το φως γνωρίζοντας ότι δεν μπορούμε ν΄ αποφύγουμε τα σκοτάδια.
Πώς νιώθετε που κρατάτε πλέον στα χέρια σας το πρώτο σας παιδικό βιβλίο;
Πολλά συναισθήματα. Ευγνωμοσύνη, συγκίνηση, χαρά και μια γλυκιά αμηχανία που το βλέπω τυπωμένο. Υπέροχο κατά τη γνώμη μου το «πάντρεμα» με την ταλαντούχα εικονογράφο Μαιρηλία Φωτιάδου. Ευτυχής συγκυρία η συνεργασία μας κάτω από την ομπρέλα των εκδόσεων Θερμαϊκός. Κι εύχομαι από καρδιάς να το απολαύσετε όσο κι εμείς που το δημιουργήσαμε.
Θα υπάρξει συνέχεια; Θα δούμε κι άλλα παιδικά βιβλία από εσάς;
Θέλω να πιστεύω πως ναι. Η Μάγια νομίζω έχει να μας δώσει συνέχεια, βρίσκεται άλλωστε στην αρχή του ταξιδιού της. Η ενήλικη πλευρά του εαυτού μου θέλει να παραμείνει σοβαρή, γειωμένη κι όχι με υπερβολικούς ενθουσιασμούς. Βήμα, βήμα και βλέπουμε. Η παιδική πλευρά του όμως, θέλει να πει ότι και συνέχεια θα έχει η Μάγια και πολλές άλλες ιστορίες υπάρχουν για να ζωντανέψουν, ανάμεσα σε σερπαντίνες, κομφετί και γέλια ηχηρά. Σταματώ εδώ λοιπόν τις όποιες εικασίες ελπίζοντας για τα καλύτερα.
Βιογραφικό
H Ασπασία Σιγάλα γεννήθηκε στην Αθήνα, όπου ζει και εργάζεται. Είναι συγγραφέας και μεταφράστρια. Έχουν εκδοθεί τέσσερα μυθιστορήματα της: «Ο πρίγκιπας ξεθώριασε στο πλύσιμο» (εκδ. Πατάκη, 2000), «Τα Άλφα της Βεατρίκης» (εκδ. Πατάκη, 2002), «Bar Sur» (εκδ. Πατάκη, 2007) και «Φραγκίσκος» (εκδ. Κοχλίας, 2003). «Ο κήπος της Μάγιας» είναι το πρώτο της βιβλίο για παιδιά.