Συνομιλήσαμε τον Ηθοποιό- Σκηνοθέτη Γιώργο Παπαπαύλου, με αφορμή την παράσταση “Δεσποινίς Μαργαρίτα” .
Μάθαμε για τη νέα δουλειά του, τι θα κάνει το καλοκαίρι και τι είναι για αυτόν το θέατρο…
Πώς ήρθε το έργο στα χέρια σας;
Το έργο δεν ήρθε απλώς στα χέρια μου, επέμεινε. Το είχα διαβάσει χρόνια πριν. Επέστρεψε σε μια περίοδο που με απασχολούσε έντονα η έννοια της εξουσίας, της παιδαγωγικής και του ελέγχου. Η Δεσποινίς Μαργαρίτα δεν είναι ένα έργο για το σχολείο. Είναι ένα έργο για κάθε σύστημα που μιλά στο όνομα του «καλού» και τελικά σε διαμορφώνει, συχνά βίαια.
Πώς αποφασίσατε έναν μονόλογο να τον κάνετε διασκευή με πολλά πρόσωπα;
Κατα τη γνώμη μου η Μαργαρίτα δεν είναι ένας άνθρωπος, είναι μια ολόκληρη κοινωνία που μιλά μέσα από ένα σώμα. Ήθελα να σπάσω αυτή την ενότητα. Να διαχυθεί η Μαργαρίτα. Να δούμε ότι δεν είναι ένα πρόσωπο, αλλά ένας μηχανισμός που μπορεί να κατοικήσει πολλά σώματα ταυτόχρονα. Και ταυτόχρονα, οι «μαθητές» να μην είναι απλοί δέκτες, αλλά ενεργά παρόντες, μάρτυρες, συνένοχοι, θύματα. Η Μαργαρίταδεν είναι ένα πρόσωπο. Είναι ένας μηχανισμός λόγου και εξουσίας που μπορεί να κατοικήσει οποιοδήποτε σώμα. Αν την άφηνα σε έναν ηθοποιό, θα υπήρχε ο κίνδυνος να τη δούμε ως «χαρακτήρα». Εμένα με ενδιέφερε να τη δούμε ως σύστημα. Οι επτά ηθοποιοί λειτουργούν σαν πολλαπλές εκδοχές της ίδιας φωνής, σαν ρωγμές, μετατοπίσεις, αντιφάσεις. Η εξουσία δεν είναι ποτέ ενιαία, είναι διάχυτη, μεταδοτική. Περνάει από σώμα σε σώμα, από βλέμμα σε βλέμμα. Ταυτόχρονα, αυτή η διάσπαση δημιουργεί μια σκηνική ένταση: ποιος μιλάει κάθε φορά; και ποιος υπακούει; Εκεί αρχίζει να θολώνει το όριο. Και αυτό με ενδιαφέρει βαθιά, γιατί κάπου εκεί γεννιέται και η ευθύνη.
Πόσο δύσκολο ήταν αυτό;
Πολύ. Γιατί έπρεπε να διατηρηθεί η δραματουργική ένταση ενός μονολόγου, ενώ ταυτόχρονα να δημιουργηθεί πολυφωνία. Η πρόκληση ήταν να χτιστεί μια σκηνική παρτιτούρα όπου η ενέργεια μεταφέρεται από σώμα σε σώμα, χωρίς να χάνεται ο κεντρικός παλμός.
Σήμερα που μπορεί να υπάρχει μια Μαργαρίτα;
Παντού. Στην εκπαίδευση, στην πολιτική, στα media, ακόμα και στις πιο προσωπικές μας σχέσεις. Η Μαργαρίτα δεν είναι πρόσωπο, είναι δομή. Είναι κάθε φωνή που σου λέει «ξέρω τι είναι καλό για σένα» και απαιτεί υπακοή χωρίς αμφισβήτηση.
Τι είναι για εσάς το θέατρο;
Ένα πεδίο ζωντανής σύγκρουσης. Όχι απλά αναπαράστασης, αλλά αποκάλυψης. Εκεί που το σώμα σκέφτεται και η σκέψη αποκτά σάρκα. Το θέατρο δεν απαντά, εκθέτει.
Φιλικός στα social media, πιστεύετε ότι μπορεί να σας βοηθήσει στη δουλειά σας; Ή είναι μόνο μια προσωπική ανάγκη;
Είναι εργαλείο. Και όπως κάθε εργαλείο, εξαρτάται από το πώς το χρησιμοποιείς. Μπορεί να γίνει επιφάνεια ή μπορεί να γίνει χώρος μετάδοσης γνώσης, σκέψης, αισθητικής. Με ενδιαφέρει το δεύτερο. Δεν με αφορά η έκθεση για την έκθεση.
Ηθοποιός – Σκηνοθέτης – δάσκαλος. Όλα αυτά πώς χωράνε στην καθημερινότητά σας; Ποιο σας γοητεύει πιο πολύ;
Δεν τα βλέπω ως ξεχωριστές ιδιότητες. Είναι διαφορετικές εκφάνσεις της ίδιας ανάγκης: να κατανοήσω και να μεταδώσω. Αν πρέπει να διαλέξω, θα έλεγα ότι η διδασκαλία με συγκινεί βαθιά, γιατί εκεί βλέπεις τη μεταμόρφωση να συμβαίνει σε πραγματικό χρόνο.
Από τη μέχρι τώρα πορεία σας, ποιες στιγμές θα ξεχωρίζατε;
Υπήρξαν κάποιες στιγμές που κάτι «άνοιξε», είτε σε μένα είτε σε έναν μαθητή είτε σε έναν θεατή. Αυτές οι μικρές, σχεδόν αόρατες μετατοπίσεις είναι που τελικά έχουν τη μεγαλύτερη σημασία. Θα ήταν άδικο να ξεχωρίσω κάποιες δουλειές. Στις περισσότερες βρήκαν λόγο που τις έκανα και απο όλες όσες έκανα, κάτι πήρα.
Ποιους ανθρώπους θαυμάζετε;
Ανθρώπους που έχουν συνέπεια μεταξύ αυτού που λένε και αυτού που κάνουν και που μπορούν να αγαπούν. Θαυμάζω και καλλιτέχνες που δεν φοβούνται να εκτεθούν πραγματικά, όχι να επιδείξουν, αλλά να ρισκάρουν.
Επόμενα σχέδια;
Το καλοκαίρι θα συμμετάσχω στον Γλάρο του Τσέχωφ σε σκηνοθεσία Ζωής Ξανθοπούλου, στα πλαίσια του Όλη η Ελλάδα ένας Πολιτισμός. Και απο Σεπτέμβρη θα επαναληφθεί ο «Αρχιτέκτων» που πήγε εξαιρετικά καλά φέτος!
⸻
Κλείνοντας, μια φράση από το έργο που σας αρέσει πολύ:
« και τί θα μείνει να φάνε τα υπόλοιπα στόματα»…