Η Θεοδώρα Τσάμη είναι μια ηθοποιός που αγαπά να εξερευνά σε βάθος τα κείμενα και τους ρόλους της. Στη νέα της δουλειά, καταπιάνεται με τον «Μισάνθρωπο» του Μολιέρου σε διπλό ρόλο: όχι μόνο ως ερμηνεύτρια, αλλά και ως μεταφράστρια του έργου. Η εμπειρία αυτή της έδωσε την ευκαιρία να έρθει πιο κοντά στην ψυχή του συγγραφέα, να αφουγκραστεί τον ρυθμό και το χιούμορ του 17ου αιώνα και να τα φέρει στη σημερινή γλώσσα, με αλήθεια και μουσικότητα. Στη σκηνή, συναντά την Αρσινόη – έναν ρόλο γεμάτο αντιφάσεις, που την οδήγησε σε ένα ταξίδι ενσυναίσθησης και αυτογνωσίας. Με αφορμή την παράσταση και την ίδρυση της θεατρικής ομάδας Aether, η Θεοδώρα μιλά για τις προκλήσεις της μετάφρασης, τη διαδικασία της ερμηνείας και τα κρυμμένα μαθήματα που της χάρισε η Αρσινόη.
Το culturetime συνάντησε την ταλαντούχα ηθοποιό και μεταφράστρια μετά την όμορφη παράσταση «Ο Μισάνθρωπος» του Μολιέρου, σε σκηνοθεσία Γιάννη Μπουραζάνα, στο φιλόξενο φουαγιέ του Θεάτρου AlteraPars…
Πώς και αποφάσισες να καταπιαστείς με την απαιτητική μετάφραση ενός έμμετρου κλασικού έργου; Τι σε γοήτευσε στη διαδικασία;
Αποφάσισα να μεταφράσω τον «Μισάνθρωπο» επειδή πάντα με γοήτευε η ένταση ανάμεσα στην κομψότητα του έμμετρου λόγου και τη σκληρή ειρωνεία του Μολιέρου. Είναι μια ισορροπία λεπτή, σχεδόν μουσική, και γι’ αυτό και εξαιρετικά απαιτητική.
Ποιες δυσκολίες συνάντησες;
Η μεγαλύτερη δυσκολία ήταν να αποδώσω το ύφος και τον ρυθμό χωρίς να εγκλωβιστώ σε μια άκαμπτη, μη φυσική ελληνική στιχουργία. Παρ’ όλα αυτά, η διαδικασία ήταν συναρπαστική· νιώθεις σχεδόν ότι συνομιλείς με τον ίδιο τον συγγραφέα.
Έχεις κάνει ή σκοπεύεις να κάνεις άλλες μεταφράσεις; Θα εκδοθεί το κείμενο;
Έχω ήδη δουλέψει και άλλες μικρότερες μεταφράσεις και σκοπεύω να συνεχίσω. Ναι, υπάρχει σχετική πρόθεση για έκδοση της μετάφρασης, είναι στα επόμενα σχέδιά μου.
Μίλησε μου για τον ρόλο της Αρσινόης, τη συνεργασία σου με τον σκηνοθέτη και την ομάδα Aether.
Η Αρσινόη είναι ένας ρόλος γεμάτος αντιφάσεις· πίσω από την ηθικολογία της κρύβονται ζήλια, ευαλωτότητα και ανάγκη για επιβεβαίωση. Με τον σκηνοθέτη μας, Γιάννη Μπουραζάνα, δουλέψαμε ώστε να μην παρουσιαστεί ως καρικατούρα αλλά ως άνθρωπος που πονάει και αντιδρά. Η συνεργασία μας, όπως και με την ομάδα Aether, ήταν στενή και δημιουργική.
Πότε συστάθηκε η ομάδα; Ποια είναι τα μέλη και ο τρόπος που επιλέγετε τα έργα;
Η Aether δημιουργήθηκε το 2024 από τρεις ηθοποιούς, εμένα, τον Παναγιώτη Γεωργιάδη και την Μιχαέλα Δελληγιαννάκη, με κοινή επιθυμία να επαναδιαβάζουν κλασικά έργα μέσα από σύγχρονες θεατρικές συνθήκες, και σε κάθε παραγωγή προστίθενται συνεργάτες. Ο τρόπος που επιλέγουμε τα έργα βασίζεται σε έναν απλό κανόνα: μας ενδιαφέρουν κείμενα που συνομιλούν με το σήμερα—είτε μέσα από τις συγκρούσεις τους είτε μέσα από τον τρόπο που θέτουν ερωτήματα για την κοινωνία, την εξουσία και τις ανθρώπινες σχέσεις. Για αυτό και ο Μολιέρος, με την οξύτητα και τη ζωντάνια του, ήταν φυσική επιλογή.
Έχεις σπουδάσει οικονομικά, τι σ’ έκανε να στραφείς στην υποκριτική; Τι σε γοητεύει και τι σε απογοητεύει στον χώρο του θεάματος;
Παρότι σπούδασα οικονομικά, πάντα ένιωθα ότι η πραγματική μου γλώσσα ήταν η τέχνη. Η ανάγκη για έκφραση, για σωματικότητα και για ιστορίες που λέγονται μπροστά σε ανθρώπους ήταν τελικά πιο δυνατή από τη λογική σταδιοδρομία που είχα μπροστά μου. Η υποκριτική με γοητεύει γιατί μου επιτρέπει να μπαίνω σε διαφορετικούς κόσμους και ψυχισμούς, να δοκιμάζω όρια και να συνεργάζομαι με ανθρώπους που έχουν πάθος για το ίδιο πράγμα. Με απογοητεύει, η αστάθεια του χώρου, οι άνισες ευκαιρίες και κάποιες φορές η έλλειψη υποστήριξης και δομών για τους νέους καλλιτέχνες. Παρ’ όλα αυτά, η χαρά της δημιουργίας υπερνικά σχεδόν πάντα τις δυσκολίες.
Έχεις πλούσια καλλιτεχνική εκπαίδευση, ποιοι δάσκαλοι σε στιγμάτισαν και ποια συμβουλή θα θυμάσαι για πάντα;
Αν και μου έρχονται αρκετοί δάσκαλοι στο μυαλό, θα προτιμούσα να μην ονοματίσω κανέναν, γιατί ο καθένας συνέβαλε με τον δικό του τρόπο και δεν θα ήθελα να αδικήσω κανέναν. Αυτό που κρατώ πιο έντονα είναι οι μικρές, ουσιαστικές συμβουλές τους — να ακούω πραγματικά τον συμπαίκτη μου, να εμπιστεύομαι τη σιωπή και να θυμάμαι πως κάθε ρόλο τον υπηρετούμε για λίγο και μετά τον αφήνουμε να φύγει.
Τα όνειρα σου για το μέλλον;
Να συνεχίσω να δουλεύω σε έργα που με συγκινούν, να συνεργάζομαι με ανθρώπους που με εμπνέουν και να εξελίσσομαι.